Są jednak czymś więcej niż projekcją nieznanej geografii albo sumą przetworzonej w mit lub przesądy i lęki niedostępnej wiedzy o kosmosie. Nadaje im się sens etyczny: kary lub nagrody za byt ziemski ludzi oraz cudowne cechy, np. nieśmiertelność osiąganą za pomocą cudownych zjawisk lub przedmiotów (m.in. źródeł); często również przypisuje się im wieczność trwania. W religiach są one czczone również jako siedziba zmarłych przodków. Z. sytuuje się w stosunku do świata zamieszkałego przez ludzi, na jego obrzeżach (np. różne typy cudownych wysp) lub poza nimi również w przestrzeni kosmicznej (np. ciała niebieskie: planety i gwiazdy), często także w rejonach i miejscach wprawdzie widocznych, ale pozostających, przynajmniej wg wierzeń, w innych wymiarach (np. szczyt Olimpu, zakamarki domostw w kultach opiekunów domowych skrzaty).